Wat ik zo bijzonder vind aan kindertekeningen, is dat je vaak precies kunt zien waar een kind in zijn ontwikkeling staat én waar het naartoe beweegt. Een tekening laat namelijk veel meer zien dan alleen een creatief werkje. Het vertelt iets over hoe een kind zich voelt, hoe het in zijn energie zit en wat het op dat moment nodig heeft.
En het mooie is: wanneer je de tekenontwikkeling begrijpt, kun je daar op een speelse en ongedwongen manier op inspelen. Zonder druk. Zonder een kind het gevoel te geven dat het tekortschiet of iets “nog niet goed genoeg” doet.
Dat is een groot verschil met hoe kinderen zich op school soms kunnen voelen. Een leerling die dagelijks aan de verlengde instructietafel zit, kan bijvoorbeeld denken: ik ben niet slim genoeg. Bij kindertekentaal werkt het anders. Er is geen goed of fout. Geen oordeel. Het gaat om kijken, begrijpen en aansluiten bij wat een kind nodig heeft.
Wat tekenontwikkeling vertelt over het ‘ik’
Bij jonge kinderen zie je in de tekenontwikkeling prachtige stappen ontstaan. Een peuter van ongeveer twee jaar begint bijvoorbeeld vormen te sluiten. Dat lijkt misschien klein, maar ontwikkelingsmatig gebeurt er iets groots.
Een kind ontdekt steeds meer:
- ik ben een zelfstandig persoon
- er is een verschil tussen binnen en buiten
- ik ben niet meer één met mama
Dat proces hoort bij de bekende koppigheidsfase. Driftbuien, “nee!”, grenzen opzoeken… het hoort er allemaal bij. Een kind oefent als het ware met zijn eigen plek innemen in de wereld.
Ook later kan het sluiten of openlaten van vormen iets vertellen. Wanneer oudere kinderen vaak open vormen tekenen, kan dat soms wijzen op moeite met begrenzen, concentreren of dicht bij zichzelf blijven. Niet als diagnose, maar als een waardevolle ingang om beter te begrijpen wat een kind nodig heeft.
Open vormen en onrust in de klas
Zie je in een groep veel open vormen terug in tekeningen? Dan kan dat iets zeggen over de sfeer en energie in de klas.
Vaak zie je dan bijvoorbeeld:
- veel onrust
- snel afgeleid gedrag
- vermoeidheid
- moeite met concentreren
- kinderen die sterk gericht zijn op anderen in plaats van op zichzelf
Alsof er voortdurend energie “weglekt”.
Dat betekent niet dat er iets mis is met die kinderen. Integendeel. Ze laten via hun tekeningen juist heel eerlijk zien hoe ze zich voelen en waar hun aandacht naartoe gaat.
En precies daar ligt de kracht van kindertekentaal. Je hoeft kinderen niet meteen te corrigeren of apart te zetten. Je kunt juist speelse oefeningen aanbieden die helpen om weer meer rust, focus en stevigheid te ervaren.
Creatieve oefeningen voor meer rust en concentratie
Gelukkig hoef je daar geen ingewikkelde methode voor te gebruiken. Kleine creatieve tussendoortjes kunnen al veel effect hebben.
Denk bijvoorbeeld aan:
- vormen tekenen met een duidelijke binnen- en buitenkant
- ritmische tekenoefeningen
- samenwerkingsopdrachten met vormen
- korte tekenmomenten waarin kinderen hun energie “naar binnen” brengen
- kringspelletjes waarin binnen en buiten letterlijk beleefd worden
Zo help je kinderen om:
- beter bij zichzelf te blijven
- hun energie te bewaren
- meer focus te ervaren
- rustiger samen te werken
En het mooie is: deze opdrachten helpen niet alleen drukke of gevoelige kinderen. Ook kinderen die juist sterk “naar binnen” gericht zijn, kunnen spelenderwijs oefenen met zichtbaar worden en ruimte innemen.
Rust creëren hoeft geen extra les te zijn
Veel leerkrachten denken dat dit soort oefeningen veel tijd kosten. Maar juist korte momenten tussendoor werken vaak het best.
Even twee minuten tekenen kan al genoeg zijn om een groep opnieuw te laten landen.
Bijvoorbeeld:
“Pak je tekenschrift eens en teken een vorm die past bij jouw pauzemoment van vandaag. Geef daarna de binnenkant kleur of invulling.”
Simpel. Kort. Ongedwongen.
En toch gebeurt er ondertussen van alles:
- kinderen zakken uit hun hoofd
- spanning vermindert
- concentratie neemt toe
- de groep komt weer in balans
Juist daarom geloof ik zo sterk in de kracht van tekenen in het onderwijs. Niet als extra taak bovenop alles wat al moet, maar als een natuurlijke manier om kinderen beter te begrijpen én de sfeer in de klas positief te beïnvloeden.
Wil je meer leren over kindertekeningen lezen?
Wil jij leren wat kinderen via hun tekeningen laten zien?
En wil je ontdekken hoe je tekenen kunt inzetten voor:
- meer rust in de klas
- betere concentratie
- sociaal-emotionele ontwikkeling
- meer begrip voor gedrag
Dan is de opleiding kindertekeningen lezen misschien iets voor jou.
Je leert niet alleen kijken naar tekeningen, maar vooral ook hoe je kinderen op een speelse en veilige manier kunt ondersteunen in hun ontwikkeling.
